როგორ ავირჩიოთ ტელესკოპი დამწყებთათვის

ვარსკვლავებით სავსე ცის ქვეშ დგომა და პირველად საკუთარი თვალით მთვარის კრატერების ან სატურნის რგოლების დანახვა — ეს განცდა ბევრს ბავშვობიდან ახსოვს. თუ პირველ ტელესკოპს ირჩევ, ალბათ უამრავ ტერმინსა და მოდელს წააწყდი და დაიბენი. ეს გზამკვლევი სწორედ იმისთვისაა, რომ ტელესკოპი დამწყებთათვის მარტივად და გააზრებულად აირჩიო.

1. აპერტურა — ყველაზე მთავარი მაჩვენებელი

აპერტურა ტელესკოპის მთავარი ლინზის ან სარკის დიამეტრია. სწორედ ის განსაზღვრავს, რამდენ სინათლეს აგროვებს ხელსაწყო — ანუ რამდენად კაშკაშა და მკვეთრი იქნება გამოსახულება. დამწყებისთვის კარგი არჩევანია 70–130 მმ აპერტურა: საკმარისი მთვარის, პლანეტებისა და კაშკაშა ღრმა-კოსმოსური ობიექტების სანახავად, თან არც ისე მძიმე და ძვირი.

2. სამონტაჟო: AZ თუ EQ?

სამონტაჟო ის ნაწილია, რომელზეც ტელესკოპის მილი დგას და მოძრაობს:

• ალტ-აზიმუტური (AZ) — მოძრაობს მარტივად: ზემოთ-ქვემოთ და მარცხნივ-მარჯვნივ. იდეალურია დამწყებისთვის და ბავშვებისთვის.
• ეკვატორიალური (EQ) — ცის ბრუნვას მიჰყვება და უფრო ზუსტ თვალთვალს იძლევა, თუმცა მოითხოვს ცოტა შეჩვევას.

თუ პირველ ტელესკოპს ყიდულობ, დაიწყე AZ სამონტაჟოთი — ნაკლები თავის ტკივილი, მეტი დაკვირვების დრო.

3. რეფრაქტორი თუ რეფლექტორი

რეფრაქტორი ლინზებს იყენებს, მოვლა თითქმის არ სჭირდება და მკვეთრ სურათს იძლევა პლანეტებზე — შესანიშნავია დამწყებისთვის. რეფლექტორი სარკეებზე მუშაობს, ერთ ლარში მეტ აპერტურას გაძლევს და უკეთესია ბუნდოვანი, ღრმა-კოსმოსური ობიექტებისთვის, თუმცა დროდადრო გასწორება სჭირდება.

4. გადიდება — ნუ მოგატყუებს დიდი ციფრები

რეკლამებში ხშირად წერენ „450x გადიდებას”, მაგრამ რეალურ პირობებში გამოსადეგი მაქსიმალური გადიდება აპერტურის მილიმეტრებზე ორჯერ მეტი არ არის. მთავარია აპერტურა და ცის სიბნელე და არა უზარმაზარი ციფრი კოლოფზე.

5. რა ბიუჯეტი დაგჭირდება

ხარისხიანი ტელესკოპი დამწყებთათვის გონივრულ ფასად შეიძლება შეიძინო. მთავარია, თანხა ჩადო აპერტურასა და მყარ სამონტაჟოში და არა ზედმეტ აქსესუარებში. ასტრომანის ტელესკოპების კატალოგში დამწყებ დონეზე შერჩეული მოდელებია, რომლებიც სწორედ ამ ბალანსზეა აწყობილი.

ტიპური შეცდომები, რომელთა თავიდან აცილება ღირს

• არჩევანს მხოლოდ გადიდების ციფრზე დაფუძნება;
• ზედმეტად სუსტი, სათამაშო სამონტაჟოს ყიდვა — მოხერხებული ტელესკოპიც კი უსარგებლოა, თუ სურათი ცახცახებს;
• ქალაქის შუაგულში დაკვირვება — ქუჩის განათება „ჭამს” ვარსკვლავებს; ქალაქგარეთ, ბნელ ცის ქვეშ სხვაობა კოლოსალურია.

ტელესკოპი დამწყებთათვის: დასკვნა

საუკეთესო ტელესკოპი დამწყებისთვის ის კი არაა, რომელსაც ყველაზე დიდი ციფრი აწერია, არამედ ის, რომელსაც ხშირად და სიამოვნებით გამოიყენებ. დაიწყე 70–130 მმ აპერტურით, AZ სამონტაჟოთი და გამოდი ბნელ ცის ქვეშ. დანარჩენს ცა თავად გასწავლის.

მზად ხარ დასაწყებად? ნახე ტელესკოპების სრული ასორტიმენტი ასტრომანში — საქართველოს პირველ ასტრომაღაზიაში.